Projekt zmian rozporządzenia w sprawie kryteriów utraty statusu odpadu dla tworzyw sztucznych – co to oznacza dla rynku?

26 stycznia 2026 r. Komisja Europejska zakończyła zbieranie opinii na temat rozporządzenia ustanawiającego ogólnounijne kryteria określające, kiedy odpady z tworzyw sztucznych przestają być odpadami i stają się pełnoprawnym surowcem wtórnym. Projektowane rozporządzenie ma kluczowe znaczenie dla rozwoju rynku recyklatów, wzmocnienia gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) oraz uporządkowania zasad eksportu i jakości przetworzonych tworzyw. Jest to kolejne rozporządzenie określające takie kryteria dla określonego rodzaju odpadów. Na rynku obowiązują unijne kryteria dla szkła i złomu, a w Polsce w ramach regulacji krajowej dla destruktu asfaltowego. Omawiane rozporządzenie będzie trzecim dokumentem z poziomu prawa unijnego regulującym szczegółowe warunki utraty statusu odpadów. 

Celem planowanej regulacji jest: 

• stworzenie jednolitego rynku tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu 

• zmniejszenie obciążeń administracyjnych (szczególnie dla MŚP) 

• ograniczenie kosztów transportu odpadów 

• zapewnienie stabilnych dostaw wysokiej jakości recyklatów w całej UE 

• wzmocnienie gospodarki o obiegu zamkniętym 

Planowane rozporządzenie ma dodatkowo wspierać podaż wysokiej jakości recyklatów oraz stymulować popyt na surowce wtórne obniżając ich koszty. 

Badanie przeprowadzone przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC) wskazało pięć kategorii odpadów o największym potencjale do objęcia unijnymi kryteriami utraty statusu odpadu. Najwyższy priorytet przyznano odpadom z tworzyw sztucznych. W szczególności chodzi o polimery termoplastyczne oraz mieszanki polimerów termoplastycznych. 
Do najpopularniejszych tworzyw objętych projektowanymi regulacjami należą: polietylen (PE), politereftalan etylenu (PET), polipropylen (PP), polistyren (PS). Są to tworzywa najczęściej wykorzystywane w produkcji opakowań, elementów technicznych i dóbr konsumpcyjnych. 

Zgodnie z projektem, materiał pochodzący z recyklingu utraci status odpadu wyłącznie wtedy, gdy jest gotowy do wykorzystania w produkcji nowych wyrobów z tworzyw sztucznych, spełnia obowiązujące przepisy i normy dotyczące produktów oraz nie powoduje ogólnego negatywnego wpływu na środowisko ani zdrowie ludzi.
Co istotne materiał wykorzystywany do odzysku energii, produkcji paliw, chemikaliów czy do wypełniania wyrobisk nie uzyska statusu utraty odpadu, nawet jeśli wcześniej spełniał kryteria. 

Za operacje recyklingu, które będą akceptowalne w ramach rozporządzenia uznano recykling mechaniczny i recykling rozpuszczalnikowy (fizyczny). Nie obejmuje to samego sortowania czy kontroli wizualnej – takie działania nie są wystarczające do uznania, że odpad utracił swój status. 

W przyszłości Komisja może rozszerzyć regulację, m.in. o recykling chemiczny – w zależności od rozwoju technologii i efektów wdrożenia nowych przepisów. 

Jeżeli recyklat ma być wykorzystywany w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością, musi spełniać dodatkowe wymogi wynikające z rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 i rozporządzenia Komisji (UE) 2022/1616, które zakładają konieczność dekontaminacji, aby zapewnić jego bezpieczeństwo dla kontaktu z żywnością.
Nowe kryteria muszą być także spójne z przepisami dotyczącymi przemieszczania odpadów, w szczególności z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157. 

Regulacja ta m.in.: 

• zakazuje wywozu odpadów tworzyw sztucznych przeznaczonych do unieszkodliwiania, 

• wprowadza ograniczenia eksportu do państw spoza OECD, 

• od 21 listopada 2026 r. zakazuje wywozu określonych odpadów z tworzyw sztucznych do krajów nienależących do OECD. 

Jednym z najważniejszych elementów projektu jest wprowadzenie progu < 1,9% materiałów obcych w recyklacie.  

Projekt zawiera załącznik, w którym określono kryteria i sposób monitorowanie ich spełnienia. Kryteria dotyczą wymagań dla odpadów z tworzyw sztucznych wykorzystywanych jako materiał wsadowy, wymagań dla procesów i technik przetwarzania i wymagania dotyczące jakości produktu. 

Materiały obce to inne polimery nieobjęte zakresem rozporządzenia, materiały inne niż tworzywa sztuczne. Dodatkowo, w przypadku eksportu poza UE, recyklat może zawierać tylko jeden polimer termoplastyczny lub mieszankę PE, PP i/lub PET. Rozwiązanie to ma ograniczyć ryzyko obchodzenia przepisów o eksporcie odpadów oraz zapewnić jasność wymagań dla recyklerów. 

Zgodnie z projektem producent recyklatu będzie zobowiązany do wdrożenia systemu zarządzania jakością oraz wydania oświadczenia o zgodności dla materiału, który utracił status odpadu. To istotny krok w kierunku profesjonalizacji rynku i zwiększenia zaufania do surowców wtórnych. 

Jakie znaczenie może mieć ten projekt dla branży tworzyw sztucznych?

Dla recyklerów, większą przewidywalność prawa i jasne kryteria jakościowe, ale także konieczność dostosowania procesów do rygorystycznych progów czystości. Dla producentów produktów z tworzyw sztucznych, większą dostępność certyfikowanych recyklatów. A dla rynku tworzyw sztucznych może być realnym wsparcie dla gospodarki o obiegu zamkniętym.  

Projekt rozporządzenia to jeden z kluczowych kroków w kierunku profesjonalizacji rynku recyklingu tworzyw sztucznych w Unii Europejskiej. Jeżeli regulacja zostanie przyjęta w proponowanym kształcie, może znacząco wpłynąć na sposób funkcjonowania branży – zarówno pod względem jakości, jak i kierunków zagospodarowania recyklatów. 

Opracowała Ewa Badowska-Domagała