Butelka szklana wielokrotnego użytku, czy pozostanie w systemie kaucyjnym?

12 stycznia 2026 r. przekazano Prezydentowi do podpisania nowelizację przepisów o opakowaniach i systemie kaucyjnym. Co zmieni ustawa?

9 stycznia 2026 r. uchwalono ustawę nowelizującą przepisy dotyczące gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawy o odpadach. Zmiany mają kluczowe znaczenie dla producentów i importerów napojów, sieci handlowych oraz podmiotów reprezentujących prowadzących systemy kaucyjne. Nowelizacja, która dotyczy wyłącznie butelek szklanych wielokrotnego użytku, wprowadza większą elastyczność w realizacji obowiązków, ale jednocześnie nakłada nowe wymogi sprawozdawcze i organizacyjne. Ustawa oczekuje na podpis Prezydenta.

Dobrowolność przystąpienia do systemu

Jedną z najistotniejszych zmian jest przesądzenie, że do 31 grudnia 2028 r. przystąpienie do systemu kaucyjnego, w zakresie butelki szklanej wielokrotnego użytku, prowadzonego przez podmiot reprezentujący ma charakter dobrowolny.

Przedsiębiorcy mogą w tym okresie przystąpić do systemu kaucyjnego prowadzonego przez podmiot reprezentujący albo samodzielnie zorganizować i utrzymywać własny system zbierania opakowań, osiągając wymagane poziomy selektywnej zbiórki.

To rozwiązanie daje realną alternatywę dla podmiotów, które chcą zachować dotychczasowe systemu depozytowe.

Jasne zasady liczenia poziomów selektywnej zbiórki

Ustawa precyzuje sposób obliczania poziomów selektywnego zbierania opakowań w przypadku systemów indywidualnych. Poziom zbiórki będzie liczony jako stosunek liczby opakowań odebranych do liczby opakowań wprowadzonych do obrotu w danym roku, wyrażony w procentach. Zmiana ta ma istotne znaczenie dowodowe i sprawozdawcze oraz ogranicza ryzyka interpretacyjne w kontaktach z organami administracji.

Nowe obowiązki dla handlu detalicznego i hurtowego

Nowelizacja potwierdza, że w ramach indywidualnych systemów zbierania opakowań przedsiębiorcy prowadzący sklepy detaliczne i hurtowe są zobowiązani do przyjmowania pustych opakowań po napojach oferowanych w danej jednostce oraz muszą zwrócić pobraną kwotę pieniężną bez konieczności okazywania dowodu zakupu.

Oznacza to konieczność dostosowania procedur operacyjnych i umów handlowych, zwłaszcza w relacjach pomiędzy producentami a sieciami handlowymi.

Obowiązki informacyjne i sprawozdawcze

Ustawa wprowadza również nowe obowiązki raportowe, w tym konieczność ewidencjonowania:

• liczby opakowań wprowadzonych do obrotu,
• liczby opakowań faktycznie odebranych w ramach systemu.

Dodatkowo przedsiębiorcy, którzy zdecydują się na samodzielną realizację obowiązków, muszą zawiadomić o tym ministra właściwego do spraw klimatu w terminie 3 miesięcy od daty pierwszego wprowadzenia produktów w tych opakowaniach objętych systemem ich zbierania i zwrotu utworzonym przez tego wprowadzającego.

Przedsiębiorcy, którzy prowadzili własne systemy zbierania opakowań jeszcze przed wejściem w życie nowych regulacji, mogą kontynuować ich funkcjonowanie na dotychczasowych zasadach do końca 2028 r., pod warunkiem zgłoszenia tego zamiaru do 31 marca 2026 r. Ministrowi Środowiska.

Odpowiedź na potrzeby rynku

Zmiana ustawy ma na celu zapewnienie stabilnych i przewidywalnych ram prawnych dla dalszego funkcjonowania istniejących systemów zwrotu szklanych butelek wielokrotnego użytku, prowadzonych bezpośrednio przez przedsiębiorców. Zmiana odpowiada na potrzebę ochrony rozwiązań rynkowych, które od lat funkcjonują w Polsce i osiągają bardzo wysokie poziomy zbiórki, przekraczające 90%.

Obowiązujące do tej pory przepisy przewidywały obowiązkową likwidację tych systemów z końcem 2025 r. i włączenie butelek szklanych wielokrotnego użytku do systemu kaucyjnego. W praktyce oznaczałoby to „demontaż” efektywnych logistycznie, niskoemisyjnych i akceptowanych przez konsumentów modeli zwrotu, a także ryzyko spadku poziomów zbiórki oraz zastępowania opakowań wielokrotnego użytku opakowaniami jednorazowymi.

Nowelizacja wprowadza możliwość wyboru sposobu realizacji obowiązku selektywnej zbiórki poprzez udział w systemie kaucyjnym albo poprzez prowadzenie własnego systemu zbierania butelek szklanych wielokrotnego użytku. Jednocześnie doprecyzowuje zasady obliczania poziomów zbiórki, obowiązki sprawozdawcze oraz wprowadza mechanizmy nadzorcze, zapewniając transparentność i spójność regulacyjną.

Jak wynika z uzasadnienia ustawy, jej celem jest ochrona interesu publicznego, eliminacja nadmiernej regulacji (tzw. gold-platingu) oraz zachowanie rozwiązań zgodnych z zasadą proporcjonalności i celami unijnej gospodarki o obiegu zamkniętym. Projekt pozostaje w pełnej zgodności z prawem Unii Europejskiej, w tym z Dyrektywą SUP i rozporządzeniem PPWR, które nie nakładają obowiązku objęcia szklanych butelek wielokrotnego użytku centralnym systemem kaucyjnym.

Jeżeli macie Państwo pytania dotyczące systemu kaucyjnego, w szczególności w zakresie:

• wyboru optymalnego modelu realizacji obowiązków selektywnej zbiórki,
• projektowania i audytu indywidualnych systemów zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych,
• przygotowania procedur, umów i dokumentacji sprawozdawczej,
• reprezentacji w sporach z organami administracji oraz w postępowaniach kontrolnych.

Jeżeli nowe przepisy wpływają na Państwa model biznesowy lub planowane inwestycje, zapraszamy do kontaktu >>

Planowany termin wejścia w życie przepisów to 1 stycznia 2026 r.

Opracowała Ewa Badowska-Domagała