Nowe wytyczne Komisji Europejskiej – zmiana zasad liczenia recyklatu w butelkach PET

Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje dotyczące zmiany sposobu obliczania, weryfikacji oraz raportowania zawartości plastiku pochodzącego z recyklingu w butelkach na napoje. To istotny krok w rozwoju unijnego systemu gospodarki o obiegu zamkniętym, który bezpośrednio wpłynie na obowiązki przedsiębiorców wprowadzających napoje w opakowaniach z tworzyw sztucznych.

Podstawa prawna i obecny stan regulacyjny

Projektowane zmiany dotyczą wdrażania przepisów wynikających z Dyrektywa (UE) 2019/904 (tzw. dyrektywa SUP), która ustanawia minimalne poziomy zawartości recyklatu w jednorazowych butelkach na napoje (w tym PET).

Państwa członkowskie są zobowiązane do raportowania danych w tym zakresie, a dane te pochodzą bezpośrednio od przedsiębiorców. W Polsce obowiązek ten realizowany jest poprzez roczne sprawozdania, o których mowa w art. 73 ustawy o odpadach.
Dotychczas zasady obliczania i raportowania określała Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/2683.

Dlaczego Komisja proponuje zmiany?

Praktyka stosowania dotychczasowych przepisów pokazała, że obecne regulacje nie uwzględniają w wystarczającym stopniu nowych technologii recyklingu, są niedostosowane do rozwoju recyklingu chemicznego i nie zapewniają pełnej porównywalności danych w UE.
W efekcie Komisja planuje uchylenie decyzji 2023/2683 i zastąpienie jej nowym, bardziej kompleksowym aktem.

Recykling chemiczny – przełom czy uzupełnienie?

• Nowe podejście Komisji jasno wskazuje, że recykling mechaniczny pozostaje podstawową metodą, ale recykling chemiczny zostaje dopuszczony jako uzupełniający.
  To istotna zmiana. Recykling chemiczny umożliwia przetwarzanie odpadów, które:
  • nie nadają się do recyklingu mechanicznego
  • pozwalają uzyskać materiał o wyższej jakości

Jednocześnie utrzymany zostaje kluczowy warunek: materiał wsadowy musi pochodzić z odpadów pokonsumenckich (PCR).

Mass balance to nowy standard rozliczeń

Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie zasady bilansu masy (mass balance accounting).

Mechanizm ten pozwala przypisywać zawartość recyklatu w sytuacjach, gdy struktura chemiczna materiału ulega zmianie, recyklat miesza się z surowcem pierwotnym lub nie da się bezpośrednio określić udziału recyklatu w produkcie końcowym.

To rozwiązanie kluczowe dla rozwoju recyklingu chemicznego i integracji całego łańcucha dostaw.

Nowe podejście do pochodzenia odpadów

Projekt odnosi się również do Rozporządzenie (UE) 2024/1157, wprowadzając istotne ograniczenia:

• recyklaty z krajów OECD będą uznawane dopiero od 21 listopada 2027 r.
• recyklaty spoza OECD – tylko przy spełnieniu warunków umów z UE

To oznacza większą kontrolę nad globalnymi łańcuchami dostaw.

Co dokładnie będzie liczone jako zawartość recyklatu?

Nowe wytyczne precyzują, że do masy butelki PET wliczane będą korpus butelki, nakrętki i wieczka i etykiety i rękawy (sleeves). Wyłączone zostaną natomiast elementy nieplastikowe (np. papierowe etykiety).

Nowa regulacja znacząco wzmacnia także system kontroli i weryfikacji. Firmy będą zobowiązane do sporządzania deklaracji dla każdej partii materiału, przekazywania certyfikatów w łańcuchu dostaw i poddawania się weryfikacji przez niezależne podmioty trzecie (szczególnie przy recyklingu chemicznym). Oznacza to realny wzrost obowiązków compliance.

Planowana decyzja Komisji Europejskiej niesie ze sobą szerokie konsekwencje dla rynku i uczestników łańcucha wartości. Przede wszystkim tworzy ramy inwestycyjne dla rozwoju recyklingu chemicznego, wspierając jednocześnie rozwój przemysłu oraz dywersyfikację źródeł surowców. Istotnym elementem zmian jest także zwiększenie wiarygodności i porównywalności danych raportowanych w skali Unii Europejskiej, co może w dłuższej perspektywie uczynić przyjęte rozwiązania punktem odniesienia dla regulacji globalnych. Komisja Europejska zapowiada przy tym dalszy rozwój metodologii wraz z wdrażaniem kolejnych regulacji, w tym Rozporządzenia (UE) 2025/40.

Inicjatywa ta wpisuje się w szerszy kierunek zmian zmierzających do budowy bardziej spójnego systemu raportowania oraz zapewnienia większej neutralności technologicznej. Jednocześnie oznacza ona podniesienie wymagań regulacyjnych wobec przedsiębiorców, którzy będą musieli funkcjonować w bardziej sformalizowanym i transparentnym otoczeniu prawnym.

Z perspektywy firm

Nowe regulacje będą wiązały się z koniecznością dostosowania procesów raportowania oraz wdrożenia bardziej zaawansowanych rozwiązań w zakresie zarządzania danymi w łańcuchu dostaw. Niezbędne stanie się również odpowiednie przygotowanie do audytów i procesów weryfikacyjnych. Równolegle jednak pojawia się istotna szansa, nowe podejście regulacyjne może sprzyjać szerszemu wykorzystaniu innowacyjnych technologii recyklingu, co będzie miało kluczowe znaczenie dla realizacji celów gospodarki o obiegu zamkniętym w Unii Europejskiej.

Opracowała Ewa Badowska-Domagała